Materiaalgebruik

Op grond van mijn streven naar duurzaamheid doe ik relatief veel met hergebruik van materiaal. Vaak zijn in de tuin aanwezige zaken goed te combineren met nieuwe materialen. Omdat er al sprake is van een zekere verwering, vooral als het gaat om straatmateriaal, geeft dat na herinrichting al direkt een bepaalde sfeer. Daarnaast kunnen aanwezige beplantingen, wanneer zij gehandhaafd worden, de tuin al voor een groot deel body geven. Voor aanleg van een nieuwe tuin kies ik ook graag voor duurzame materialen. Gebakken straatstenen, nieuw of gebruikt, onbehandeld hout als Kastanje of Robinia, Wilgenhout, Roestvast staal, enz.

Straatmateriaal als gebakken klinkers is mooi en wordt alleen maar mooier. Waar gewone betonstenen na verloop van tijd vaal of grauw worden(¹), krijgen gebakken stenen een steeds warmere uitstraling.

 (¹) Het gekleurde cement dat samen met zand en grind het beton vormt waarmee de klinkers gemaakt worden, lost op onder invloed van weersomstandigheden. Na verloop van (langere) tijd zie je dus steeds meer grind en minder kleur. De stenen worden "vaal". Gebakken stenen zijn vervaardigd van een homogeen mengsel van klei en eventueel wat kleurpigmenten. Ze zijn dus door en door gekleurd en bij afslijten geven ze een voller en warmer kleurbeeld. Gebruikte gebakken klinkers hebben al een relatief lang leven achter de rug en zijn eigenlijk het allermooist. Nieuw worden deze klinkers tegenwoordig ook weer volop gebakken. Neem een kijkje op een gemiddeld tuincentrum en oordeel zelf wat u het mooist vindt om mee te beginnen.  

Niet verduurzaamd hout. Hout van tamme Kastanje en Robinia wordt wel Europees hardhout genoemd, en wordt gekweekt als vervanger voor tropische hardhoutsoorten. Van dit hout worden veel toepassingen voor de siertuin gemaakt. Hekwerken, schermen, tuinmeubilair enz. Er is dus keus in hout dat niet met chemische middelen (voornamelijk zware metalen) is behandeld om een relatief lange levensduur te bewerkstelligen. Daarnaast is er ook nog het steeds toenemend gebruik van Wilgenhout voor toepassingen in de tuin. 

Bodembedekking. Om onkruiden te onderdrukken en vocht vast te houden kun je de bodem bedekken met snippers van snoeihout. Wanneer je zandgrond in je tuin hebt is dit niet snel een probleem. De snippers verteren langzaam en verrijken de bodem met vrijkomende voedingsstoffen. Let wel op dat planten geen rare verschijnselen gaan vertonen. Er kan onder bepaalde omstandigheden een tekort of juist een teveel aan bv stikstof ontstaan door het verteringsproces. In de praktijk zul je hier niet snel iets van merken, maar een gewaarschuwd mens telt voor 2. Heb je wat rijkere grond dan zijn houtsnippers niet de beste keuze. Door de vertering zal de bodem misschien té rijk worden en daarmee is de kans groot op het toenemen van een aantal zg ruigtekruiden. Paardebloem, brandnetel, zuring, enz. Ikzelf werk het liefst met cocossnippers Deze snippers verteren zeer langzaam en voegen nauwelijks iets toe aan de bodem. Wel remmen ze uitstekend de verdamping en onderdrukken bijna perfekt de onkruidgroei. Los van dit verhaal is het natuurlijk het allerbest om te zorgen dat de bodem overal bedekt wordt door plantengroei. Bodembedekkende planten zijn er in een veelheid aan soorten.

Hergebruik van materialen Verhardingsmaterialen zijn bij uitstek geschikt om te hergebruiken. Opnieuw als verharding, eventueel in een ander motief of gewoon ondersteboven gelegd, of als stapelmuurtje kunnen tegels en klinkers, beton of gebakken, ook een zinvol volgend leven leiden. Hergebruik tegels en klinkers als verharding. De tegels (30x30) zijn hier steeds per 4 gelegd met een rand van ongeveer 10 cm ertussen. Die rand werd dichtgestraat met verschillende soorten aanwezige klinkers. De overgang van terras naar omliggende beplanting werd gemaakt door op zeker moment te stoppen met het invullen van de randen met klinkers, maar daar juist beplanting tussen te zetten.   In dit geval een folievijver met een wand van hele oude onregelmatig gevormde gebakken (metsel-)klinkers. De folie loopt achter de klinkers langs en tussen de klinkers zitten, door de onregelmatige vorm, openingen waar salamanders, kikkers en ander grut een plekje in heeft gevonden. De bovenste laag is langzaam begroeid geraakt met allerlei mosjes.   Dakpannen, die na jaren op een dak vervangen worden, kunnen ook heel goed een plekje in de tuin krijgen als stapelmuurtje, maar ook een eenvoudig waterloopje kun je ermee maken (Daarvoor dienden die pannen tenslotte op het dak ook al). Dichtbij een wateroppervlak is de luchtvochtigheid altijd wat hoger dan in de iets wijdere omgeving. Je mag dus verwachten dat er mogelijk spontane dingen gebeuren.   Met snoeihout kun je ook leuke dingen doen in je tuin, het kan bijvoorbeeld gebruikt worden voor een takkenril. De wat dikkere stammetjes kunnen als begeleiding langs een pad gelegd worden, wacht dan maar af tot er paddestoelen op staan. Je kunt er allerlei dingen van vlechten of in elkaar zetten enz.    Kastanjehout -  Wilgenhout Een hek van kastanje-hout vormt hier een transparante afscheiding met de openbare ruimte. In het hek een aantal klimplanten, op de foto bloeit de Clematis 'Appleblossom', eind maart, begin april 2000. Na verloop van tijd zal het zicht grotendeels afgeschermd zijn. De hekken zijn te verkrijgen in verschillende hoogtematen. Ook in de afstand tussen de spijlen is een keuzemogelijkheid. De spijlen zijn aan elkaar bevestigd door middel van gedraaid staaldraad. Het hek op de foto is bevestigd aan palen van geschild kastanjehout.     Hetzelfde hek in juni 2000. Met Lathyrus en leiroos.   Gevlochten wilgentenen vormen hier een compostbak. Als de tenen zelf ook nagenoeg verteerd zijn, vlecht je er weer nieuwe tussen, de restanten verdwijnen ook in de bak.          Cocos snippers. Deze snippers zijn gemaakt van de schil van de cocosnoot. Ze kunnen gebruikt worden zoals je houtsnippers en cacaodoppen.toepast. Bodembedekkend, verdampingremmend en onkruidonderdrukkend. Wanneer in de natuurlijke tuin een stukje 'orde'  gewenst is, is dit een natuurlijke en mooie oplossing. Een verschil met houtsnippers en cacaodoppen is de levensduur. In de border op de foto (gemaakt najaar 2002) ligt een laagje van enkele centimeters er nu 3 jaar in, en er komen nog geen onkruiden doorheen. Wèl wat vaste plant worteluitlopers. Ik denk dat planten als kweekgras, heermoes of zevenblad ook hier gewoon doorheen groeien. In het bewuste bordertje stonden altijd alleen veel zaadonkruiden en die zijn sinds de cocos erop ligt niet meer gezien. Hier toegepast in een vaste planten bordertje. De Agapanthus waarvan rechtsboven het blad te zien is, is niet helemaal winterhard. Om die reden maak ik, wanneer in het najaar het blad afgestorven is, een hoopje van de snippers op de wortels van de Agapanthus om hem zo wat extra bescherming tegen vorst te geven. Medio 2010 bleek dat één van de grotere Nederlandse potgrondleveranciers ook deze cocos in zakken verkoopt. Diverse tuincentra hebben het nu dus in hun sortiment.